ნატო სონღულაშვილი
ისტორიის დოქტორი
თსუ ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის და ეთნოლოგიის ინსტიტუტი
მეცნიერ-თანამშრომელი
თბილისი, საქართველო
Orcid: 0000-0002-0731-3873
ნატო სონღულაშვილი
ისტორიის დოქტორი
თსუ ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის და ეთნოლოგიის ინსტიტუტი
მეცნიერ-თანამშრომელი
თბილისი, საქართველო
Orcid: 0000-0002-0731-3873
რაფიელ ერისთავი და ქართული საგანმანათლებლო სფერო (XIX საუკუნის II ნახევარი)
XIX საუკუნის მეორე ნახევრიდან საქართველო ახალი გამოწვევების წინაშე აღმოჩნდა. 1. მას, ერთი მხრივ, უნდა გადაელახა ფეოდალური სისტემის რღვევის შე-დეგად წარმოქმნილი პრობლემები და ახალ სოციალურ-ეკონომიკურ გარემოში დამკვიდრებულიყო და ჩამოყალიბებულიყო და, რაც მთავარია, განეგრძო ბრძოლა საქართველოს დამოუკიდებლობის აღდგენისათვის განსხვავებული გზით: შეიარაღებული გამოსვლების ნაცვლად განათლებით, ცოდნით, ორგანიზებულობით და მისი მოთხოვნა ეპოქის და საქართველოს ინტერესებისა და შესაძლებლობების შესაბამისი ყოფილიყო. 2. მეორე მხრივ, ეს არის პერიოდი, როდესაც ქართული კულტურული ელიტის ნაწილი ცდილობს ნაციონალიზმის პროპაგანდას, ცოდნის ამაღლებას, ქვეყნის ისტორიის გაცნობას ფართო ფენებში, წარსულის იდეალიზაციას, ეროვნული ფასეულობების დაცვის შეგნების გაღვივებას.
ბატონყმობის გაუქმებამ მნიშვნელოვნად შეცვალა პოლიტიკური, სოციალური და ეკონომიკური სისტემა. ახალ გარემოში ახალი მოთხოვნები და გამოწვევები გაჩნდა. არა მხოლოდ პროლეტარიატი და ბურჟუაზია, არამედ მთელი საზოგადოება ძირეულ გარდაქმნებს განიცდიდა. მით უმეტეს, რომ XIX საუკუნეში ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობა ევროპაში საკმაოდ გაძლიერდა, რასაც შედეგად ეროვნული სახელმწიფოების ჩამოყალიბება მოჰყვა. საქართველო ამ ცვლილებებს განსხვავებულად ხვდება. ის, როგორც რუსეთის იმპერიის დაპყრობილი ნაწილი, ბუნებრივია აქ მიმდინარე მოვლენების ზეგავლენას განიცდის და მაშინ, როცა ევროპაში ეროვნული სახელმწიფოების ჩამოყალიბების პროცესი მიმდინარეობს, საქართველო თავისუფლებისთვის ბრძოლის ახალ გზებს ეძებს და ქართული კულტურული და პოლიტიკური ელიტა ბრძოლის განსხვავებული მეთოდებით საზოგადოების ეროვნული ცნობიერების ამაღლების მეშვეობით საერთო ქართული სივრცის შექმნას და ყველა სოციალური ფენის თანაბრად ჩართვას ცდილობს დამოუკიდებლობის მოპოვებისათვის ბრძოლაში.
სწორედ აღნიშნული პრიოდის წარმომადგენელია რაფიელ ერისთავი, რომელმაც თავისი მოღვაწეობით სხვადასხვა სფეროში დიდი წვლილი შეიტანა ქართული, ეროვნული იდეის ფორმირებაში. მათ შორის განსაკუთრებული ადგილი უკავია მის საგანმანათლებლო მოღვაწეობას, რომელიც ეპოქის ერთ-ერთ მთავარ გამოწვევას წარმოადგენდა და რაფიელ ერისთავი, როგორც ქართული კულტურული ელიტის წარმომადგენელი დიდ გავლენას ახდენდა ამ სფეროზე.
საკვანძო სიტყვები: რაფიელ ერისთავი, განათლება, პროლეტარიატი, ბურჟუაზია.