ბექა კაციტაძე
ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტი.
მოწვეული ლექტორი, მაგისტრი.
თბილისი, საქართველო
https://orcid.org/0009-0007-0191-6108
ბექა კაციტაძე
ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტი.
მოწვეული ლექტორი, მაგისტრი.
თბილისი, საქართველო
https://orcid.org/0009-0007-0191-6108
XXI საუკუნის საქართველოს მოსახლეობის ღირებულებები და არჩევანი კრიტიკული პოპულარული გეოპოლიტიკური თეორიის კონტექსტში
აბსტრაქტი
ტერმინი „გეოპოლიტიკა“ („გეო“ – მიწა, „პოლიტიკა“ – სახელმწიფო საქმე) გამოიგონა შვედმა მეცნიერმა რუდოლფ კიელენმა (ქართულ თარგმანში ხშირად მოიხსენიება, როგორც რუდოლფ ჩელენი) 1899 წელს. ამ ცნებით სივრცე დაუკავშირდა სახელმწიფოს, რაც მიანიშნებდა იმაზე, რომ გეოგრაფიული ფაქტორები გარკვეულ გავლენას ახდენდა პოლიტიკურ პროცესებზე. გეოპოლიტიკა, როგორც მეცნიერებათაშორისი დისციპლინა, XIX-XX საუკუნეების მიჯნაზე ჩამოყალიბდა, რითაც გეოპოლიტიკის კლასიკური თეორიების აღმავლობა დაიწყო და სამეცნიერო ასპარეზზე ფრიდრიხ რატცელი, რუდოლფ ჩელენი, ალფრედ მეჰენი, ჰელფორდ მაკინდერი და ნიკოლას სპიქმენი გამოვიდნენ. გერმანული ორგანიციზმისა და ანგლო-ამერიკული გეოსტრატეგიული სკოლების გარდა, გეოპოლიტიკაში ფეხი მოიკიდა ფრანგულმა და რუსულმა სკოლებმა. ერთ საუკუნეზე მეტი ხნის არსებობის განმავლობაში, მრავალი გეოპოლიტიკური ეპოქა შეიცვალა და ძირითადი სკოლების ფარგლებში მრავალი თეორია განვითარდა, თუმცა 1990-იანი წლების დასაწყისიდან წარმოიშვა ამერიკული კრიტიკული გეოპოლიტიკა, რომელიც ტრადიციულ გეოპოლიტიკას ზედაპირულობაში, ბუნებრივ-გეოგრაფიული ცვლადების აბსოლუტურ დომინირებაში და სივრცის სოციალური წარმოშობის/შინაარსის ნაკლებობაში ადანაშაულებდა. დღესდღეობით, თანამედროვე კრიტიკული გეოპოლიტიკა ოთხ ძირითად მიმართულებად არის დაყოფილი, რომელთა შორისაა ფორმალური, პრაქტიკული, პოპულარული და სტრუქტურული გეოპოლიტიკები. აქედან, პოპულარული კრიტიკული გეოპოლიტიკური თეორია იმით არის მნიშვნელოვანი, რომ შეისწავლის მასობრივი კულტურის, ანუ ე.წ. პოპკულტურის (მასმედია, ლიტერატურა, ხელოვნება, მუსიკა, კინო, სხვ.) პროდუქციას, რომელიც მჭიდროდაა დაკავშირებული საზოგადოებრივი აზრის ფორმირებასთან როგორც საერთაშორისო დონეზე, ისე ამა თუ იმ ქვეყანაში მიმდინარე პოლიტიკურ პროცესებთან მიმართებაში. XXI საუკუნის ორი ათეული წლის განმავლობაში პოპკულტურის ტენდენციები, ძირითადად, დასავლური ქვეყნების უპირატესობის თანხლებით წარიმართება, რაც მნიშვნელოვან კვალს ტოვებს მთელი რიგი ქვეყნების, მათ შორის, საქართველოს მოსახლეობის ცნობიერებაზე. მაგალითისთვის გამოდგება ამერიკული გასართობი გადაცემების დუბლირება (ღამის-შოუ, შუა ქალაქში, ვოისი, ნიჭიერი, სხვ.), ამერიკული მუსიკალური ჟანრების (პოპი, როკი და განსაკუთრებით, ჰიპ-ჰოპი) ხელშესახები აღმასვლა, ამერიკული ფილმების პერმანენტული თარგმნა და კინოთეატრებში ჩვენება, დასავლური სტილის ჩაცმულობა (დასავლური მოდის გათვალისწინება და კომპანიების მზარდი მაჩვენებელი), ამერიკული სოციალური ქსელების ტერმინოლოგიით საუბარი (ფეისბუქი, ინსტაგრამი, იქსი, სხვ.) და ა.შ. შესაბამისად, პოპკულტურის დასავლური ტენდენციები განაპირობებს მოქალაქეებში პროდასავლური პოლიტიკური ორიენტაციის გაძლიერებასაც, რისი მაჩვენებელიცაა საქართველოს მოსახლეობის უმრავლესობის მისწრაფება „ევროკავშირსა“ და „ნატოში“ გაწევრიანებისკენ. მართალია, 2022 წელს დაწყებული რუსეთ-უკრაინის ომის ფონზე, კლასიკურ (ტრადიციულ) გეოპოლიტიკურ თეორიებს თითქოს შედარებით მეტი ამხსნელობითი ძალა აქვს, მაგრამ სწორედ კრიტიკული პოპულარული გეოპოლიტიკა არის ის მამოძრავებელი ძალა, რომელიც საქართველოს, უკრაინისა და მოლდოვის მოსახლეობის პროდასავლურ არჩევანს განაპირობებს.
საკვანძო სიტყვები: საქართველო, ღირებულებები, არჩევანი, ტრადიციული გეოპოლიტიკა, კრიტიკული გეოპოლიტიკა.