თსუ ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტი
ანთროპოლოგიიის დოქტორი
თბილისი/საქართველო
tea.kamushadze@tsu.ge
აბსტრაქტი
ციფრული ტექნოლოგიების განვითარებამ სოციალიზაციის პროცესი მნიშვნელოვნად შეცვალა. თუ ტრადიციულად სოციალური ინტეგრაცია ოჯახში, სკოლასა და ფიზიკურ საზოგადოებრივ სივრცეებში ხდებოდა, დღეს ეს პროცესი დიდწილად ვირტუალურ გარემოში მიმდინარეობს. სოციალური ქსელები, ონლაინ ჯგუფები და ციფრული კომუნიკაციის პლატფორმები ქმნის ახალ სოციალურ ველს, სადაც ინდივიდები არა მხოლოდ ურთიერთობენ, არამედ აყალიბებენ იდენტობას, ნორმებსა და ურთიერთობების ფორმებს.
წინამდებარე თეზისი ეყრდნობა ციფრული ანთროპოლოგიისა და ონლაინ ეთნოგრაფიის (netnography) თეორიულ ჩარჩოს. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი არის დანიელ მილერისა და თომ ბოელსტროფის მიდგომები, რომლებიც ციფრულ სივრცეს განიხილავენ როგორც ყოველდღიური სოციალური ცხოვრების განუყოფელ ნაწილს და არა მისგან განცალკევებულ „ვირტუალურ რეალობას“. ასევე, ირვინ გოფმანის „თვითწარმოდგენის“ თეორია ეხმარება ონლაინ იდენტობის პერფორმატიული ხასიათის გააზრებას.
კვლევა ეფუძნება მონაწილე დაკვირვებას ერთ-ერთ ონლაინ სოციალურ სივრცეში (სოციალური ქსელის ჯგუფი / ჩატ-პლატფორმა), სადაც გაანალიზებულია კომუნიკაციის ფორმები, სოციალური ნორმების ჩამოყალიბება და ჯგუფური იდენტობის სტრუქტურირება. მეთოდოლოგიურად გამოყენებულია ონლაინ ეთნოგრაფია, რაც მოიცავს ციფრული კონტენტის (პოსტები, კომენტარები, ჩატები) დაკვირვებას და ინტერპრეტაციას.
წინასწარი ანალიზი აჩვენებს, რომ ვირტუალურ სივრცეში სოციალიზაცია ხასიათდება რამდენიმე ძირითადი მახასიათებლით: იდენტობის მოქნილობა და ექსპერიმენტულობა, ემოციური კომუნიკაციის დაჩქარება (ლაიქები, ემოჯები, მოკლე კომენტარები), ასევე ჯგუფური ნორმების სწრაფი ფორმირება და რეგულირება. ამასთან, ონლაინ ურთიერთობები ხშირად აერთიანებს როგორც სოლიდარობის, ისე კონფლიქტის ელემენტებს, რაც ციფრულ სივრცეს კომპლექსურ სოციალურ ველად აქცევს.
დასკვნის სახით შეიძლება ითქვას, რომ ციფრული სოციალიზაცია არ ანაცვლებს ტრადიციულ სოციალურ ურთიერთობებს, არამედ ქმნის მათ პარალელურ, ჰიბრიდულ ფორმას, სადაც ინდივიდის სოციალური გამოცდილება ერთდროულად ფიზიკურ და ვირტუალურ სივრცეებში
საკვანძო სიტყვები: ციფრული სოციალიზაცია, ციფრული ანთროპოლოგია, ონლაინ ეთნოგრაფია, ონლაინ იდენტობა, ვირტუალური საზოგადოებები, ჯგუფური ნორმები, ჰიბრიდული სოციალური სივრცე.