ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი
ასისტენტ -პროფესორი, ფილოლოგიის დოქტორი
თბილისი/საქართველო
mzisa.buskivadze@tsu.ge
აბსტრაქტი
თანამედროვე თურქულ ლიტერატურაში ქალის იდენტობის საკითხი ერთ-ერთ მნიშვნელოვან პრობლემატიკად გვევლინება. განსაკუთრებით XXI საუკუნის თურქულ რომანში ქალი წარმოდგენილია არა მხოლოდ როგორც სოციალური როლის მატარებელი, არამედ როგორც ფსიქოლოგიური, კულტურული და ტრავმული გამოცდილებების ცენტრში მყოფი სუბიექტი. ამ თვალსაზრისით განსაკუთრებულ ინტერესს იწვევს თანამედროვე თურქი ქალი ავტორის აიფერ თუნჩის რომანები „მწვანე ფერის ღამე“ და „დედაჩემის უძილო ღამეები“ რომლებშიც ავტორი ქალის შინაგან სამყაროს, სოციალური წნეხისა და იდენტობის კრიზისის პრობლემებს სიღრმისეულად წარმოაჩენს.ორივე რომანში ქალი საკუთარ თავთან, წარსულთან და საზოგადოებასთან კონფლიქტში მყოფ პერსონაჟად გვევლინება. ავტორი განსაკუთრებულ ყურადღებას უთმობს შინაგან მარტოობას, გაუცხოებასა და ტრავმულ მეხსიერებას, რაც ქალის იდენტობის ფორმირებაში მნიშვნელოვან როლს ასრულებს. რომანში „მწვანე ფერის ღამე“ ქალის იდენტობის კრიზისი ძირითადად სოციალური ხედვისა და საზოგადოებრივი შეფასების ფონზე ვითარდება. რომანის მთავარი პერსონაჟი მუდმივად სხვისი თვალით უყურებს საკუთარ თავს. საზოგადოებაში ქალის ღირებულება გარეგნობით, სოციალური სტატუსითა და მამაკაცებთან ურთიერთობით განისაზღვრება, რაც პერსონაჟის შინაგან რღვევას იწვევს.რომანში ქალი ხშირად ობიექტივიზაციის მსხვერპლია. მისი სხეული, გარეგნობა და პირადი ცხოვრება საზოგადოების შეფასების საგნად იქცევა. შედეგად, პერსონაჟი თანდათან კარგავს საკუთარ ინდივიდუალურ „მე“-ს და იძულებულია, საზოგადოების მიერ შექმნილ როლს მოერგოს.აიფერ თუნჩი ამ ტექსტში თანამედროვე საზოგადოების კრიტიკას გვთავაზობს. ავტორი აჩვენებს, რომ პატრიარქალური და მატერიალისტური გარემო ქალს საკუთარი იდენტობისგან აშორებს და მას შინაგან მარტოობამდე მიჰყავს. რომანი „დედაჩემის უძილო ღამეები“ უფრო ფსიქოლოგიური ხასიათის რომანია, სადაც ქალის იდენტობის კრიზისი მეხსიერებასა და ოჯახურ ტრავმებთან არის დაკავშირებული.რომანში წარსული მუდმივად იჭრება აწმყოში. პერსონაჟები ვერ ახერხებენ დავიწყებას, რის გამოც ტრავმული გამოცდილება მათ ყოველდღიურ ცხოვრებასა და თვითაღქმაზე ახდენს გავლენას. განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება დედა-შვილის ურთიერთობას, რომელიც სიყვარულის, დუმილის, ტკივილისა და გაუცხოების ფონზე ვითარდება.ქალის იდენტობა აქ ყალიბდება არა მხოლოდ სოციალური გარემოს, არამედ ემოციური მეხსიერებისა და ოჯახური გამოცდილებების გავლენით. ავტორი აჩვენებს, რომ წარსულისგან გათავისუფლების შეუძლებლობა ადამიანის შინაგან კრიზისს აძლიერებს.ორივე რომანში ქალის იდენტობის კრიზისი ცენტრალური თემაა, თუმცა მისი გამომწვევი მიზეზები განსხვავებულია. რომანში „მწვანე ფერის ღამე“ კრიზისი უფრო სოციალური და კულტურული ზეწოლის შედეგია. ქალი საზოგადოებრივი შეფასებისა და პატრიარქალური სისტემის გავლენის ქვეშ ცხოვრობს. ხოლო რომანში „დედაჩემის უძილო ღამეები“ იდენტობის რღვევა შინაგან ტრავმებთან, მეხსიერებასა და ოჯახურ ურთიერთობებთან არის დაკავშირებული.მიუხედავად განსხვავებებისა, ორივე ტექსტში ქალი წარმოდგენილია როგორც გაუცხოებული და შინაგანად დანაწევრებული სუბიექტი, რომელიც საკუთარი თავის პოვნას ცდილობს.
საკვანძო სიტყვები: თანამედროვე თურქული ლიტერატურა, ქალი ავტორი, აიფერ თუნჩი, ტრავმა, გაუცხოება, ქალის სუბიექტურობა.