მარიამ დიდებულიძე
ხელოვნებათმცოდნეობის დოქტორი
გიორგი ჩუბინაშვილის ქართული ხელოვნებისა და
ძეგლთა დაცვის ეროვნული კვლევითი ცენტრი
მთავარი მეცნიერ-თანამშრომელი
თბილისი, საქართველო
მარიამ დიდებულიძე
ხელოვნებათმცოდნეობის დოქტორი
გიორგი ჩუბინაშვილის ქართული ხელოვნებისა და
ძეგლთა დაცვის ეროვნული კვლევითი ცენტრი
მთავარი მეცნიერ-თანამშრომელი
თბილისი, საქართველო
ქართული ხელოვნებათმცოდნეობის სათავეებთან
აბსტრაქტი
მე-20 საუკუნის დასაწყისი ქართული კულტურისა და მეცნიერების არნახული აღმავლობის ხანაა. საკმარისია გადავხედოთ ჩვენი ქვეყნის დამოუკიდებლობის სამწლიან ისტორიას, რათა დავრწმუნდეთ, რა დიდი შემოქმედებითი პოტენციალი და შესაძლებლობები იყო დაუნჯებული ქვეყანაში. ქართული თანამედროვე მეცნიერება სწორედ ამ პერიოდში იწყებს სწრაფ და უაღრესად ეფექტურ განვითარებას, თითქმის ყველა დარგში, რაც თბილისის უნივერსიტეტის დაფუძნებით დადასტურდა. საქართველო მთელი კავკასიის ცენტრი იყო, კულტურულიც და მეცნიერულიც.
ყოვველივე ამის სათავეში დიდი ქართველი მეცნიერები იდგნენ, რომლებიც უტყუარი ალღოთი გრძნობდნენ ეპოქის სულისკვეთებას და ზუსტად პასუხობდნენ მის მოთხოვნებს. ამავე დროს შეიძლება ითქვას, რომ მათ თვით შექმნეს ეს ეპოქა. მათი მოღვაწეობა ეპოქისა და ინდივუდუალობების სინერგიის ნიმუშია და ეს ენერგია დღესაც აქტუალურია.
მათ შორის იყო გიორგი ჩუბინაშვილიც (1885-1973), მეცნიერთა სახელოვანი ოჯახის შთამომავალი, რომელმაც თავისი თანამოაზრეთა მსგავსად, ევროპაში მიიღო განათლება და სამეცნიერო მოღვაწეობაც იქვე დაიწყო, ხოლო როცა საქართველოს დასჭირდა, უნივერსიტეტის დამფუძნებელთა რიგში ჩადგა და ქართული ხელოვნების ისტორიის ურთულეს საქმეს წაუძღვა.
გიორგი ჩუბინაშვილის ცხოვრება და მოღვაწეობა ჩინებული მაგალითია იმისა, თუ როგორ ურთიერთქმედებენ ეპოქა და ადამიანი. ეს ურთიერთობა რთული და წინააღმდეგობრივია და უამრავ ხილულ თუ უხილავ მოტივაციას და ქმედებას მოიცავს.
მრავალი წინააღმდეგობის მიუხედავად, გიორგი ჩუბინაშვილმა მკვიდრი საფუძველი ჩაუყარა საქართველოს ხელოვნების ისტორიის მეცნიერულ კვლევას, შესაბამისი მეთოდიც შეიმუშავა, რომელიც იმდენად უნივერსალური და მოქნილი აღმოჩნდა, რომ დღესაც ქმედითი და აქტუალურია.
წარმოდგენილი მოხსენების მიზანია, ჩუბინაშვილისული კვლევითი მეთოდის დახასიათება სწორედ ეპოქის მოთხოვნებებთან მიმართებაში ფართო ისტორიულ-გეოგრაფიულ კონტექსტში დაიმის ჩვენება, თუ როგორ შექმნა ერთმა კონკრეტულმა ადამიანმა მთელი ეპოქა ამიერკავკასიის ხელოვნების კვლევის ისტორიაში.
საკვანძო სიტყვები: ეპოქა, პიროვნება, ხელოვნებათმცოდნეობა, მეთოდი, ამიერკავკასია