იაკობ გოგებაშვილის სახელობის თელავის სახელმწიფო უნივერსიტეტი
ასოცირებული პროფესორი
საერთაშორისო ურთიერთობები, გეოპოლიტიკა
ისტორიის დოქტორი
თელავი/საქართველო
kebadze_madona@yahoo.com
აბსტრაქტი
კავკასია ისტორიულად წარმოადგენდა არა მხოლოდ გეოგრაფიულ სივრცეს, არამედ სხვადასხვა პოლიტიკური, კულტურული და ცივილიზაციური ინტერესების გადაკვეთის არეალს. რეგიონის მრავალფეროვანმა ეთნიკურმა და რელიგიურმა შემადგენლობამ, ასევე მისმა გეოპოლიტიკურმა მდებარეობამ, საუკუნეების განმავლობაში განსაზღვრა მისი განსაკუთრებული ისტორიული ფუნქცია როგორც „საზღვრისპირეთისა“, სადაც ძალაუფლების ფორმები და იდენტობის ნარატივები მუდმივი ცვლილების პროცესში იყო. აღნიშნული კვლევის მიზანია, ისტორიულ ჭრილში გააანალიზოს კავკასიის სივრცეში პოლიტიკური გავლენების, კულტურული მეხსიერებისა და რეგიონული თვითიდენტიფიკაციის ურთიერთმიმართება. ნაშრომში ყურადღება გამახვილებულია XIX-XX საუკუნეების ისტორიულ პროცესებზე, როდესაც კავკასია ერთდროულად იქცა იმპერიული ინტერესების, ეროვნული მოძრაობებისა და ახალი პოლიტიკური იდენტობების ფორმირების სივრცედ. კვლევა ეყრდნობა შედარებით-ისტორიულ მეთოდს და მოიცავს როგორც ქართულ, ისე უცხოურ ისტორიოგრაფიულ მასალებს. განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა იმას, თუ როგორ აისახებოდა პოლიტიკური დომინაციის ცვლილება საზოგადოებრივ მეხსიერებასა და ისტორიულ ნარატივებში. კვლევა აჩვენებს, რომ კავკასიის ისტორიული განვითარების პროცესში ძალაუფლების ცვლილება მხოლოდ პოლიტიკური კონტროლის საკითხი არ ყოფილა. იგი მნიშვნელოვან გავლენას ახდენდა კულტურულ თვითაღქმაზე, ისტორიული მეხსიერების ფორმირებასა და რეგიონული იდენტობის განსაზღვრაზე. სხვადასხვა ეპოქაში რეგიონში მოქმედი იმპერიები საკუთარ პოლიტიკურ ინტერესებს ხშირად ისტორიული ნარატივების მეშვეობით ამყარებდნენ, რაც ადგილობრივი საზოგადოებების იდენტობის ტრანსფორმაციას იწვევდა. ამავე დროს, კავკასიის ხალხები ცდილობდნენ ისტორიული მეხსიერების საფუძველზე შეენარჩუნებინათ კულტურული თვითმყოფადობა და პოლიტიკური სუბიექტურობა. ნაშრომის სიახლე მდგომარეობს იმაში, რომ კავკასიის ისტორია განხილულია არა მხოლოდ როგორც გეოპოლიტიკური დაპირისპირების სივრცე, არამედ როგორც მეხსიერებისა და იდენტობის მრავალშრიანი ისტორიული კონსტრუქცია. კვლევა ხელს უწყობს თანამედროვე კავკასიური პროცესების უკეთ გააზრებას და აჩვენებს, რომ ისტორიული გამოცდილება დღემდე მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს რეგიონში მიმდინარე პოლიტიკურ და კულტურულ დისკურსებზე.